Van eerste kennismaking naar een missie
Roely maakte in 2008 voor het eerst kennis met Birkman, toen ze als teammanager al bij Meander Medisch Centrum werkte. “Ik kreeg een rapport en dacht: dit is interessant. Maar zonder opvolging gebeurt er natuurlijk weinig.” Toch bleef het haar bij.
Na jaren in de zorg, het management en een intensieve coronaperiode waarin crisismanagement de boventoon voerde, kreeg ze een onverwachte vraag. Of zij een deel van de rol van een geliefde collega wilde overnemen. Met één duidelijke wens vanuit de organisatie: Birkman moest weer een gezicht krijgen. Die kans pakte ze. Wat begon met acht uur per week, groeide in januari 2025 uit tot 1,5 FTE loopbaanadvies. “Het voelt als een erfenis, maar ook als een missie.”
Loopbaanvragen in een ziekenhuis: van twijfel tot richting
Binnen Meander werken mensen van 18 en van 68 jaar en alles daar tussenin: verpleegkundigen, managers, technische dienst, ondersteunende functies. Iedereen kan aankloppen met vragen als:
- Ik wil van A naar B, maar hoe?
- Zit ik hier nog wel op mijn plek?
- Waarom loop ik steeds vast?
- Hoe voorkom ik dat ik uitval?
“Wij beginnen altijd met: wie ben ik, wat kan ik en wat wil ik?” En precies daar helpt Birkman.
“In een loopbaantraject beginnen we altijd met: wie ben ik, wat kan ik en wat wil ik?” En precies daar helpt Birkman. De aanpak is zorgvuldig. Eerst een oriënterend gesprek. Daarna de vragenlijst. En als laatste de twee uur durende ‘rapportbespreking’. Het rapport krijgen medewerkers niet vooraf in te zien. “We willen dat het een spiegel is, geen invuloefening van je eigen zelfbeeld.” En precies in die terugkoppeling gebeurt er iets.
“Hoe kan het dat ik alleen vragen heb ingevuld en dit 100% klopt?”
Roely glimlacht als ze het vertelt. Die reactie hoort ze vaak. Mensen willen niet in een hokje gestopt worden. “Ik ben meer dan een kleur, hoor.” En dat klopt ook. Juist daarom werkt Birkman, zegt ze. “Het instrument wordt niet ervaren als een hokje, maar als een rijk en oordeelloos beeld. Mensen herkennen hun kracht. Stressgedrag vaak pas later, als ze het in de praktijk terugzien. Zodra inzicht ontstaat in behoeften én gedrag onder druk, komt er ruimte. Voor regie. Voor ontwikkeling.
Geen instrument voor problemen maar voor veerkracht
Roely maakt een belangrijk onderscheid: Birkman is geen interventie die je alleen inzet als het misgaat. “Je gebruikt het juist preventief. Voor zelfinzicht. Voor persoonlijk leiderschap. Voor veerkracht.” De grootste uitdaging blijft beweging. “Je kunt inzichten aanreiken. Maar mensen moeten zelf in beweging komen. Wat is je droom? Waar ga je op aan?” Birkman maakt zichtbaar waar energie zit en waar niet. Het helpt mensen verantwoordelijkheid te nemen voor hun ontwikkeling. Niet vanuit een tekort, maar vanuit hun kracht.
Als gedrag logisch wordt, ontstaat begrip
Het instrument wordt binnen Meander niet alleen in loopbaantraining ingezet, maar ook binnen teams. Dit doe ik samen met mijn collega Minke; we hebben beiden de training High Performing Teams van Birkman gevolgd. We werken bijvoorbeeld met groepen teammanagers, regieverpleegkundigen of adviseurs. In overleg met de deelnemers bepalen we of de leidinggevende wel of niet deelneemt aan de groep. Hiërarchie kan namelijk een bepalende rol spelen en invloed hebben op de ervaren veiligheid. In de groepstraining besteden we expliciet aandacht aan psychologische veiligheid. In dat kader kan het juist waardevol zijn wanneer de leidinggevende als mede-deelnemer aansluit.
Roely beschrijft een afdeling waar “collega’s iets van vonden”. Door samen naar de profielen te kijken, werden verschillen in directiviteit, energie en behoefte aan structuur inzichtelijk. Wat eerst als “lastig” werd ervaren, bleek simpelweg anders. “Als leidinggevende heb je iets meer te doen dan. Dat is verantwoordelijkheid dragen in je rol.” Wanneer teams dezelfde taal spreken, ontstaat begrip en daarmee cohesie.
Zelfinzicht als basis voor leiderschap
Wat Roely misschien nog wel het meest raakt, is wat het instrument haar persoonlijk bracht. Ze deed in 2008 zelf haar eerste Birkman test. En nog steeds klopt het profiel. “Dat vind ik zo’n bewijs van de validiteit. Je kunt bewegen in je stijl, maar je kern blijft herkenbaar.”
In haar coaching kijkt ze nu concreter naar gedrag. Vooral niet vanuit oordeel, maar wel vanuit gedrag, de herkenning en het effect daarvan. Oftewel, de bewustwording. “Gedrag is ook maar gedrag. Wat heb jij te doen om een ander effect te krijgen?” Zelfinzicht leidt volgens haar tot een gezonder zelfbeeld, meer persoonlijk leiderschap, veerkracht en regie. En soms ook tot hilarische momenten. “Kan mijn partner ook langskomen? Dan begrijpt hij/zij mij beter.”
Niet exclusief voor managers
Wat Roely benadrukt: Birkman is niet alleen voor managers. “We zetten het juist breed in. Iedereen verdient het om te weten wat zijn of haar kracht is.” Ook de leden van de Raad van Bestuur hebben belangstelling om de Birkman zelf te doorlopen. Dat is waardevol: wanneer je als bestuurder weet wat er in de organisatie wordt aangeboden en het traject ook zelf hebt ervaren, kun je beter begrijpen wat het voor medewerkers betekent. Het verschil zit in de framing. “Als je het brengt als: jij moet iets veranderen, dan wordt het een moetje. Als je het brengt als inzicht in wie je bent, dan is het een cadeautje.”
Twijfel? Begin bij jezelf.
Voor HR-managers en loopbaancoaches heeft Roely een helder advies: “Begin bij jezelf. Doe de vragenlijst. Ga het gesprek aan. Proef en geniet.” En tot slot: een vraag is niet altijd een probleem. Soms is het een uitnodiging tot groei. En misschien is dat wel de kern van haar verhaal: Birkman helpt mensen niet om hun baan te verlaten, maar om zichzelf te versterken. “Ik gun eigenlijk iedereen een Birkman.”
